Zoals vermeld of zoals vermeldt: de juiste schrijfwijze is "zoals vermeld", zonder t. Dat komt doordat "vermeld" in deze combinatie een voltooid deelwoord is en geen persoonsvorm. De uitdrukking is een ingekorte bijzin: "zoals (hierboven is) vermeld" of "zoals (al eerder werd) vermeld". De hulpwerkwoorden "is" en "werd" worden weggelaten, maar het woord "vermeld" blijft wat het was, namelijk het voltooid deelwoord van vermelden. En een voltooid deelwoord krijgt in het Nederlands nooit een t achter de stam. "Vermeldt" met dt is alleen juist als persoonsvorm in de tegenwoordige tijd bij een onderwerp in de derde persoon enkelvoud, zoals in "de verpakking vermeldt het gewicht". Zonder zo'n onderwerp in de bijzin is "zoals vermeldt" fout.
Wat is het verschil tussen een persoonsvorm en een voltooid deelwoord?
De persoonsvorm is het werkwoord dat verandert als je het onderwerp of de tijd verandert. In "hij vermeldt" wordt het "wij vermelden" of "hij vermeldde" zodra je iets aanpast. Het voltooid deelwoord verandert niet mee: "hij heeft vermeld", "wij hebben vermeld", "zij hadden vermeld". Het blijft "vermeld", wat je ook doet. Juist die vaste vorm gebruik je na "zoals", omdat het hele stukje "is" of "werd" is weggevallen en alleen het deelwoord overblijft.
Je herkent een voltooid deelwoord ook aan de plek waar het in een volledige zin zou staan: achter een vorm van hebben, zijn of worden. "Het is vermeld", "het wordt vermeld", "het werd vermeld". In al die zinnen staat het deelwoord zonder t. Trek je het "is" of "werd" eruit en plak je "zoals" ervoor, dan blijft dat zo.
Hoe test je snel welke vorm je nodig hebt?
De vervangingstest is het handigst. Zet in plaats van vermelden een werkwoord waarvan het voltooid deelwoord er duidelijk anders uitziet dan de stam. Bijvoorbeeld "beschrijven": je zou zeggen "zoals beschreven" en nooit "zoals beschrijft". Of "aangeven": "zoals aangegeven" en niet "zoals geeft aan". Omdat die werkwoorden duidelijk een deelwoord vragen na "zoals", weet je dat vermelden dat ook doet. Zo kom je automatisch op "zoals vermeld".
Een tweede test is het terugplaatsen van het hulpwerkwoord. Past "zoals is vermeld" of "zoals werd vermeld" in de zin, dan is het deelwoord juist. Past alleen "zoals [iets of iemand] vermeldt", met een onderwerp ertussen, dan heb je een persoonsvorm en hoort de t erbij. De test kost een paar seconden en werkt in elke zin.
In welke zinnen is "vermeldt" wél correct?
"Vermeldt" is de vorm bij hij, zij, het, u en elk ander enkelvoudig onderwerp in de derde persoon, in de tegenwoordige tijd. De regel is stam plus t, en de stam van vermelden is "vermeld". Voorbeelden: "De folder vermeldt alle data", "Zij vermeldt haar bronnen", "U vermeldt in uw brief dat de factuur betaald is". Ook in een bijzin na "zoals" is dit mogelijk, zolang er een onderwerp staat: "zoals de folder vermeldt", "zoals het reglement vermeldt". Het onderwerp "de folder" of "het reglement" maakt "vermeldt" tot persoonsvorm.
- Zoals vermeld, begint de bijeenkomst om acht uur. (deelwoord, zonder t)
- Zoals de uitnodiging vermeldt, begint de bijeenkomst om acht uur. (persoonsvorm, met t)
- Zoals eerder vermeld, is aanmelden verplicht. (deelwoord, zonder t)
- De website vermeldt een verkeerd telefoonnummer. (persoonsvorm, met t)
Waarom gaat het juist bij vermelden vaak fout?
Bij veel werkwoorden zie je meteen of je een deelwoord of een persoonsvorm voor je hebt, omdat het deelwoord met ge- begint: gelopen, gezegd, gemaakt. Bij werkwoorden die beginnen met be-, ver-, ont-, her- of ge- krijgt het deelwoord geen extra ge- en valt het samen met de stam. "Vermeld" is tegelijk stam en deelwoord, net als "betaald", "verhuisd" of "ontvangen". Daardoor ligt de verwarring met de persoonsvorm "vermeldt" op de loer, vooral omdat beide vormen identiek klinken.
De oplossing is niet onthouden hoe het klinkt, maar kijken naar de functie van het woord in de zin. Is het een werkwoord dat met het onderwerp meebeweegt, dan is het een persoonsvorm. Staat het vast en hoort het bij een weggelaten "is" of "werd", dan is het een deelwoord. Op de website van Onze Taal vind je meer uitleg over dit soort twijfelgevallen, en het Taaladvies van de Taalunie legt de werkwoordspelling systematisch uit.
Welke varianten van "zoals vermeld" kun je gebruiken?
De uitdrukking komt in allerlei vormen voor, en in allemaal blijft het "vermeld" zonder t: "zoals vermeld", "zoals eerder vermeld", "zoals hierboven vermeld", "zoals reeds vermeld", "zoals vermeld in de bijlage", "zoals vermeld staat op de website". Bij die laatste variant is "staat" de persoonsvorm en blijft "vermeld" een deelwoord. Wil je het informeler, kies dan "zoals gezegd", "zoals ik al schreef" of "zie hierboven". Formeler zijn "zoals reeds aangegeven" of "zoals eerder is aangegeven".
Na "zoals vermeld" aan het begin van een zin volgt meestal een komma en daarna de persoonsvorm van de hoofdzin: "Zoals vermeld, sluiten we vrijdag eerder". De komma is niet verplicht, maar maakt de zin prettiger leesbaar. De officiële spelling van alle werkwoordsvormen kun je nakijken in de Woordenlijst Nederlandse Taal, en achtergrond over de spellingregels staat op Wikipedia.
Hoe onthoud je het blijvend?
Plaats "zoals vermeld" in het rijtje van vergelijkbare uitdrukkingen die je zonder nadenken goed schrijft: zoals besproken, zoals afgesproken, zoals beloofd, zoals gevraagd, zoals vermeld. Allemaal deelwoorden, allemaal zonder t. Zodra je toch een t wilt schrijven, stel je de vraag: wie of wat vermeldt er iets? Kun je dat onderwerp in de bijzin aanwijzen, dan hoort de t erbij. Kun je dat niet, dan laat je de t weg. Met die ene controlevraag schrijf je het vanaf nu in elke mail, brief en tekst goed.
Werk je met standaardteksten, sjablonen of automatische handtekeningen, controleer die dan ook een keer. Een foutieve "zoals vermeldt" in een sjabloon wordt eindeloos gekopieerd en valt lezers meer op dan je denkt, zeker in zakelijke correspondentie. Eén correctie aan de bron voorkomt dat de fout steeds opnieuw opduikt, en daarmee is de kwestie voorgoed opgelost.